sông núi nước nam vua nam ở

Bách khoa toàn thư phanh Wikipedia

Nam quốc nện hà
Thất ngôn tứ tuyệt
Thông tin yêu tác phẩm
Tên gốcKhông có
Tác giảKhông rõ
Thời gian trá sáng sủa tác981
Triều đại sáng sủa tácnhà Lý
Quốc giaViệt Nam
Ngôn ngữVăn ngôn
Thể loạiThất ngôn tứ tuyệt
Thông tin yêu phiên bản dịch
Tên ViệtSông núi nước Nam

WikisourceNam quốc nện hà

[sửa bên trên Wikidata]x • t • s

Bạn đang xem: sông núi nước nam vua nam ở

Nam quốc nện hà (chữ Hán: 南國山河) là một trong những bài xích thơ thất ngôn tứ tuyệt viết lách vày văn ngôn ko rõ ràng người sáng tác (mặc mặc dù một số mối cung cấp nhận định rằng Lý Thường Kiệt là kẻ viết lách ra).[1][2] Bài thơ này còn có tính năng khuyến khích niềm tin quân sĩ, hùn Lê Hoàn kháng quân Tống năm 981[3] và Lý Thường Kiệt kháng quân Tống năm 1077. Trong văn hóa truyền thống, chân thành và ý nghĩa và độ quý hiếm của bài xích thơ nhập lịch sử dân tộc nước ta được người Việt thừa nhận thoáng rộng.[4]

Trong sách Lịch sử Việt Nam, tập luyện I tự Uỷ ban Khoa học tập Xã hội nước ta biên soạn, xuất phiên bản bên trên miền Bắc nước ta năm 1971 nhập thời kỳ cuộc chiến tranh nước ta, Nam quốc nện hà sẽ là “bản Tuyên ngôn song lập đầu tiên” của dân tộc bản địa nước ta.[5] Một số nội dung bài viết và sách được xuất phiên bản bên trên nước ta sau này cũng gọi bài xích thơ này là phiên bản tuyên ngôn song lập trước tiên của nước ta.

Tên gọi

Bài thơ này vốn liếng ko mang tên, tên thường gọi Nam quốc nện hà là vì những người dân biên soạn cuốn sách Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam, tập luyện 2 (sách tự Nhà Xuất phiên bản Văn học tập xuất phiên bản năm 1976) đưa ra, lấy kể từ tư chữ đầu nhập câu thơ trước tiên của bài xích thơ này (Nam quốc nện hà Nam đế cư).[6]

Văn bản

Nam quốc nện hà

Bài thơ Nam quốc nện hà sở hữu tối thiểu là 35 dị phiên bản sách và 8 dị phiên bản thần tích. Thư tịch trước tiên sở hữu chép bài xích thơ này là sách Việt năng lượng điện u linh tập, tuy vậy phiên bản Nam quốc nện hà nhập Việt năng lượng điện u linh tập ko cần là phiên bản được nghe biết tối đa, phiên bản ghi nhập Đại Việt sử ký toàn thư mới mẻ là phiên bản được không ít người biết nhất. Đại Việt sử ký toàn thư là cỗ chủ yếu sử trước tiên sở hữu biên chép bài xích thơ này.[7][8][9]

Bản ghi nhập Đại Việt sử ký toàn thư như sau:[10]

南國山河南帝居
截然分定在天書
如何逆虜來侵犯
汝等行看取敗虛

Nguyên văn Hán –Việt:

Nam quốc nện hà Nam đế cư
Tiệt nhiên lăm le phận bên trên thiên thư
Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư hỏng.

Bản dịch nôm của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam, vua nước Nam ở,
Phân vị rẽ ròi vẫn ghi nhập sách trời.
Cớ sao lũ giặc bạo ngược cho tới xâm phạm,
Chúng bây rồi coi, tiếp tục chuốc lấy thất bên trên tan tành.

Bản dịch nôm của Nguyễn Hùng Vĩ:[12]

Sông núi nước Nam, Nam đế quản lí trị
Hiển nhiên vẫn lăm le phận bên trên thiên thư
Cớ sao bọn giặc ngỗ ngược cho tới xâm phạm
Mà bọn chúng cất cánh, coi rời khỏi, lại chịu đựng bại ư?

Bản dịch của Trần Trọng Kim

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành lăm le phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc thanh lịch xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tấn công tơi bời.

Lịch sử

Hiện ni, sơ cỗ tổng hợp vẫn thấy có tầm khoảng 30 dị phiên bản bài xích thơ Nam quốc nện hà ở trong số văn phiên bản Hán Nôm chép tay hoặc xung khắc mộc. Cụ thể là 8 phiên bản Việt năng lượng điện u linh, 10 phiên bản Lĩnh Nam chích quái:[13], Thần phả thông thường cửa ngõ sông Ngũ Huyện (Quả Cảm, Hoà Long, Yên Phong, Bắc Ninh), Biển xung khắc bài xích thơ Nam quốc nện hà ở Phù Khê Đông (Tiên Sơn, Bắc Ninh), Trương tôn thần sự tích, Thiên Nam vân lục liệt truyện, Dư địa chí, Đại Nam nhất thống chí; phẳng phiu trình thản cỗ.[14]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt đợt loại nhất

Theo sách Lĩnh Nam chích quái:[15]

Năm Thiên Phúc nguyên vẹn niên hiệu vua Lê Đại Hành; Tống Thái Tổ sai Hầu Nhân Báo, Tôn Toàn Hưng chứa chấp quân xâm lăng nước Nam. Hai mặt mày đối lũy nằm trong cụ cự cùng nhau ở sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành mơ thấy nhì anh thần nhân phía trên sông vái tuy nhiên bảo rằng chúng ta là Trương Hống, Trương Hát xưa bám theo Triệu Việt Vương; ni van nài nằm trong mái ấm vua tấn công giặc nhằm cứu vãn bào thai. Vua Lê Đại Hành tỉnh dậy ngay lập tức nhóm mùi hương khấn cầu thần hùn. Đêm ấy thấy một người dẫn đoàn âm binh áo white và một người dẫn đoàn âm binh áo đỏ chót kể từ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại nằm trong xông nhập trại quân Tống tuy nhiên tấn công. Quân Tống kinh hoàng, thần nhân tàng hình bên trên ko, rộng lớn giờ đồng hồ dìm rằng:

Nam quốc nện hà Nam đế cư

Hoàng thiên dĩ lăm le bên trên thiên thư

Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược

Bạch nhận phiên trở thành huỷ trúc dư.

Quân Tống nghe thấy, xéo giẫm lên nhau chạy tan, đại bại tuy nhiên về. Vua Lê Đại Hành về bên ăn mừng, truy phong cho tới nhì vị thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại Vương lập miếu thờ bên trên té phụ thân sông Long Nhãn, nhì là Khước Mẫn Đại vương vãi lập miếu ở té phụ thân sông Như Nguyệt.

Đa số những mái ấm phân tích thống nhất đề thương hiệu khuyết danh người sáng tác bài xích thơ. Riêng Lê Mạnh Thát nhập bài xích "Pháp Thuận và bài xích thơ thần nước Nam sông núi" nhận định rằng người sáng tác bài xích thơ là Đỗ Pháp Thuận.

Các mái ấm phân tích mới đây thống nhất ý kiến Nam quốc nện hà là bài xích thơ xuất hiện tại bên dưới thời Lê Đại Hành và kế tiếp được Lý Thường Kiệt áp dụng trong tương lai.[a][16][17]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt đợt loại hai

Sông Như Nguyệt (sông Cầu)

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư

Năm 1076, Quách Quỳ, Triệu Tiết lấy quân 9 tướng tá, phù hợp với Chiêm Thành, Chân Lạp tiến công Đại Việt. Hai mặt mày giao đấu ở sông Như Nguyệt, một tối quân sĩ chợt nghe nhập thông thường Trương tướng tá quân[18] nổi tiếng phát âm vĩ đại rằng:

Xem thêm: hỗ trợ fb bị vô hiệu hóa

Nam quốc nện hà Nam đế cư

Tiệt nhiên phân lăm le bên trên thiên thư

Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư hỏng.

Sau này quả như điều thơ, Lý Thường Kiệt vượt qua quân Tống.[19][20]

Theo sách Việt năng lượng điện u linh – Chuyện Trương Hống và Trương Hát

Thời Nam Tấn Vương mái ấm Ngô chuồn tấn công dẹp Lý Huy ở Long Châu, đóng góp quân ở cửa ngõ Phù Lan, tối ngủ mơ thấy nhì người kỳ vĩ, dung mạo tuấn tú cho tới tung ra mái ấm vua và van nài trợ chiến. Nhà vua căn vặn tính danh, chúng ta vấn đáp rằng chúng ta là bạn bè vốn liếng người Phù Lan, thực hiện tướng tá của Triệu Việt Vương, Việt Vương bị Lý Nam Đế (Hậu Lý Nam Đế) vượt qua. Nam Đế thực hiện lễ trọng ý ham muốn cho tới chúng ta thực hiện quan; nhì bạn bè khước từ, trốn nhập núi Phù Long, Nam Đế rất nhiều lần cho những người truy nã ko được, mới mẻ treo ngàn vàng cầu người bắt. Hai bạn bè đều tu nằm trong độc tuy nhiên bị tiêu diệt. Thượng đế thương chúng ta không có tội cho tới thực hiện Than Hà Long Quân Phó Sứ, tuần nhì sông Vũ Bình và Lạng Giang đến tới bên trên mối cung cấp, hiệu là Thần Giang Phó Đô Sứ. Trước bại đã hỗ trợ vua Ngô Quyền nhập chiến dịch Bạch Đằng.

Nam Tấn Vương tỉnh dậy mới mẻ lấy tế và khấn thần phò trợ. Sau bại Nam Tấn Vương thắng trận, bình đoạn quân Tây Long vua sai sứ phân chia vị trí lập thông thường thờ, đều phong thực hiện Phúc Thần một phương, chiếu phong anh là Đại Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Như Nguyệt. Còn em là Tiểu Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Nam Bình.

Thời vua Nhân Tông mái ấm Lý, binh Tống phái nam xâm kéo cho tới biên cảnh; vua sai Thái úy Lý Thường Kiệt dựa bờ sông đóng góp cừ nhằm cố thủ. Một tối bại quân sĩ nghe nhập thông thường nổi tiếng dìm vĩ đại rằng:

Sông núi mái ấm Nam Nam đế ở

Phân minh trời lăm le bên trên thiên thư.

Cớ sao nghịch tặc lỗ thanh lịch xâm phạm

Bọn bọn chúng rồi phía trên tiếp tục bại hư hỏng.

Quả nhiên quân Tống ko tấn công vẫn tan chảy. Thần mơ rõ rệt, mảy lông sợi tóc chẳng sai.[21]

Theo Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003)

Năm 1076, rộng lớn 30 vạn quân mái ấm Tống (Trung Quốc) tự Quách Quỳ lãnh đạo xâm lăng Đại Việt (tên nước nước ta thời đó). Lý Thường Kiệt lập chống tuyến bên trên sông Như Nguyệt (sông Cầu) nhằm ngăn địch. Quân của Quách Quỳ tấn công cho tới sông Như Nguyệt thì bị ngăn.[22] hầu hết trận quyết đấu kịch liệt vẫn xẩy ra bên trên phía trên tuy nhiên quân Tống ko có gì vượt lên trước được chống tuyến Như Nguyệt, đành đóng góp trại đợi viện binh hỗ trợ. Đang tối, Lý Thường Kiệt cho những người nhập thông thường thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía phái nam bờ sông Như Nguyệt, fake thực hiện thần phát âm vang bài xích thơ bên trên.[23] Nhờ thế niềm tin đấu sĩ lên vô cùng cao. Lý Thường Kiệt ngay lập tức cho tới quân vượt lên trước sông, tổ chức triển khai một trận quyết đấu, tấn công trực tiếp nhập trại giặc. Phần vì thế bất thần, phần vì thế sĩ khí quân Đại Việt đang được lên, quân Tống kháng nâng yếu đuối ớt, số bị bị tiêu diệt, bị thương vẫn rộng lớn vượt lên trước nửa. Lý Thường Kiệt ngay lập tức cho những người thanh lịch nghị hòa, phanh lối cho tới quân Tống rút quân về nước, lưu giữ vững vàng cương vực nước Đại Việt.

Ý nghĩa nhì câu thơ cuối và đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ

Trong câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc nện hà sở hữu đại kể từ nhân xưng thứ bậc nhì số nhiều "nhữ đẳng" 汝等. Trong những phiên bản dịch thơ của bài xích thơ này kể từ nhữ đẳng đều được dịch là chúng bay hoặc chúng mày. Theo Nguyễn Hùng Vĩ và Nguyễn Sơn Phong "nhữ đẳng" 汝等 nhập câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc nện hà là chỉ quân Đại Việt, đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ là quân Đại Việt, ko cần quân Tống, ý của nhì câu thơ cuối của bài xích thơ là vì sao quân giặc cho tới xâm phạm tuy nhiên những ngươi (quân Đại Việt) lại cam lòng chịu đựng thất bại.[12][24][25]

Dịch thơ

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim:[26]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành lăm le phận bên trên sách trời
Cớ sao lũ giặc thanh lịch xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tấn công tơi bời.

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim từng được tiến hành nhập sách giáo khoa trung học tập của học viên nước ta tuy nhiên tiếp sau đó vẫn bị loại bỏ vứt. Theo Trương Phan Việt Thắng phiên bản dịch thơ của Trần Trọng Kim bị loại bỏ vứt ngoài sách giáo khoa hoàn toàn có thể là vì thế yếu tố chủ yếu trị, Trần Trọng Kim là "một trí thức ko nằm trong phe cách mệnh, là Thủ tướng tá "Chính phủ bù nhìn""[27][28].Tuy nhiên, phiên bản dịch đó lại là phiên bản được nổi tiếng nhất vì thế sở hữu vần điệu dễ dàng lưu giữ, được thông dụng thoáng rộng.[29]

Bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân:[26]

Núi sông Nam Việt vua Nam ở
Vằng vặc sách trời phân chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm cho tới đây
Chúng mi chắc chắn cần vỡ lẽ.

Bản dịch thơ bên trên của Lê Thước và Nam Trân được tiến hành nhập sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1 tự Nhà Xuất phiên bản Giáo dục đào tạo nước ta xuất phiên bản năm 2003 (sách được tái mét phiên bản rất nhiều lần sau đó) tuy nhiên những người dân biên soạn sách giáo khoa Ngữ văn 7 đang không dẫn lại đích nguyên vẹn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân tuy nhiên sửa câu đầu của phiên bản dịch thư từ Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở thành Sông núi nước Nam vua Nam ở.[26]

Xem thêm: công việc online tại nhà

Theo ông Nguyễn Khắc Phi, Tổng công ty biên sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1, toàn thể hội đồng biên soạn sách vẫn tán đồng sửa lại câu thơ đầu nhập phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân vì thế "nước tớ ko lúc nào sở hữu quốc hiệu Nam Việt". Cũng bám theo ông Phi "Nguyên tắc biên soạn sách giáo khoa ở VN hao hao quốc tế, được cho phép người biên soạn sở hữu quyền thay thế sửa chữa cho tới tương thích nội dung".[30]

Ông Phạm Văn Tuấn (nhân viên Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm) nhận định rằng việc những người dân biên soạn sách Ngữ văn 7, tập luyện 1 sửa lại phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân là sự việc thực hiện ko đích, ko tráng lệ và trang nghiêm, ko khoa học tập. Đã dẫn thì cần dẫn đích nguyên vẹn văn, dẫn sai là ko tôn trọng người sáng tác của phiên bản dịch thơ, ko tôn trọng người phát âm, người học tập. Những người biên soạn đang không dẫn đích nguyên vẹn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân, ko ghi ai là kẻ vẫn sửa câu Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở thành Sông núi nước Nam vua Nam ở. Theo ông Tuấn những người dân biên soạn sách nếu như không thể dẫn đích nguyên vẹn văn phiên bản dịch thơ của những người không giống thì nên tự động bản thân dịch.[31]

Bản dịch thơ của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Sách trời lăm le phận vẫn rõ ràng ràng
Cớ sao giặc dữ dám xâm phạm
Chờ đấy loại bây tiếp tục nhừ tan.

Ghi chú

  1. ^ Phan Huy Lê Lúc khảo cứu vãn kiệt tác ĐVSKTT vẫn cho tới rằng: "Các người sáng tác Đại Việt sử ký toàn thư vẫn đứng bên trên ý kiến chủ yếu thống, đạo trung quân cùng theo với những nguyên lý của tam cương ngũ thông thường, tam tòng tứ đức nhằm viết lách sử, nhằm ca ngợi chê, nhằm Đánh Giá và phản hồi những anh hùng lịch sử"(24). Vì vậy Lúc Đánh Giá về Lê Hoàn (Lê Đại Hành), người tạo nên rời khỏi mái ấm Tiền Lê (980-1009), một vị nhân vật dân tộc bản địa sở hữu công rộng lớn trong những công việc tổ chức triển khai và hướng dẫn công việc kháng chiến kháng quân Tống đợt loại nhất, người và được mái ấm viết lách sử Lê Văn Hưu nhiệt tình mệnh danh "Lê Đại Hành làm thịt Đinh Điền, bắt Nguyễn Bặc, trói Quân Biện, Phụng Huân dễ dàng như lùa trẻ em con cái, như sai bầy tớ, gần đầy vài ba năm tuy nhiên cương vực lăm le yên tĩnh, công tấn công dẹp thành công dẫu là những vua Hán, Đường cũng ko rộng lớn được" thì ngòi cây viết của Ngô Sĩ Liên lại phê phán nóng bức Lê Đại Hành về "tội" ko nhiệt tình phò tá con cái vua Đinh, lập Dương thị thực hiện Hoàng hậu. Ông viết: "Đạo bà xã ck là đầu của nhân luân, nguyệt lão của vương vãi hóa... Đại Hành thông dâm với bà xã vua rồi nghiễm nhiên lập thực hiện Hoàng hậu, rơi rụng cả lòng biết hổ mắc cỡ vậy". Nếu vẫn Đánh Giá Lê Đại Hành như thế thì dễ dàng gì lại lấy bài xích thơ như 1 phiên bản "Tuyên ngôn độc lập" bại của dân tộc bản địa gắn cho tới Lê Hoàn được. Vì vậy có lẽ rằng cho tới thời khắc biên soạn cỗ ĐVSKTT, những người sáng tác vẫn gắn bài xích thơ bại cho tới Lý Thường Kiệt. Cũng hoàn toàn có thể cho tới thời Lý Nhân Tông, Lý Thường Kiệt vẫn mượn danh thần, cho những người nấp nhập thông thường dìm bài xích thơ nhằm động viên quân sĩ, thực hiện tan biến ý chí và niềm tin của kẻ địch. Việc mượn uy thần nhập chiến trường cũng là một trong những điều dễ dàng nắm bắt, tuy nhiên việc thần ko được triều đình phong loài kiến mái ấm Lý phong thưởng sau thời điểm thắng trận lại không tuân theo lệ thông thường. Không lẽ vua Lý Nhân Tông "quên" ko phong thưởng cho tới thần hoặc Việt năng lượng điện u linh "bỏ sót" ko chép?

Thư mục

  • Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  • Lĩnh Nam chích quái, biên soạn fake Trần Thế Pháp, Tân gắn thêm Vũ Quỳnh, Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội Hà Thành, 1993.
  • Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc.
  • Lịch sử văn học tập Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội.
  • Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê mùi hương hoài niệm.

Chú thích

  1. ^ Nghia M. Vo. Legends of Vietnam: An Analysis and Retelling of 88 Tales. ISBN 0786490608. Trang 56
  2. ^ Viện phân tích Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước ta, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2006). Tạp chí Hán Nôm, Issues 74-79. Trang 5.
  3. ^ “Những Tuyên ngôn bất hủ”. Thời báo doanh nhân. Truy cập 10 mon 6 năm 2014.
  4. ^ PGS Lê Trung Vũ & PGS TS Lê Hồng Lý. Lễ hội Việt Nam. Nhà Xuất bản: Công ty Văn hóa Hương Trang. Trang 397.
  5. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội nước ta, Lịch sử Việt Nam, tập luyện I, Nhà xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1971, tr. 182.
  6. ^ Lê Phước. "Nam Quốc Sơn Hà": Chân lý độc lập vương quốc của dân tộc bản địa nước ta, RFI giờ đồng hồ Việt. Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  7. ^ Văn Chung. "Nam quốc nện hà" sở hữu 35 dị phiên bản, ko cần của Lý Thường Kiệt, việt nam net. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  8. ^ Nguyễn Khắc Phi. Vài vấn đề cần trao thay đổi thêm thắt về bài xích Nam Quốc Sơn Hà Lưu trữ 2016-06-30 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Văn hóa Nghệ An. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  9. ^ Nguyễn Thị Oanh. Về thời khắc thành lập và hoạt động của bài xích thơ Nam quốc nện hà, Tạp chí Hán Nôm số 1(50) năm 2002. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  10. ^ 大越史記全書/本紀卷之三, 維基文庫. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  11. ^ a b Nguyễn Tri Tài. Giáo trình giờ đồng hồ Hán, tập luyện I: hạ tầng. Nhà Xuất phiên bản Đại học tập Quốc gia Thành phố Xì Gòn. Thành phố Xì Gòn, năm 2002. Trang 43.
  12. ^ a b Chiêu Minh. Cố GS Nguyễn Tài Cẩn 19 năm "sửa" bài xích "Nam quốc nện hà!", Thể thao & Văn hóa. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  13. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái - Sách Sử Việt Nam”. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập 9 mon 8 năm 2016.
  14. ^ Hầu không còn những ngôn phiên bản bên trên đều nhìn thấy nhập cỗ Thư mục đề yếu đuối - Di sản Hán Nôm nước ta. NXB KHXH, H.1993, 3 tập
  15. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái”. Sách Sử Việt Nam. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập ngày 9 mon 8 năm 2016.
  16. ^ Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước ta, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2005). Tạp chí Hán Nôm, Issues 68-73. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước ta. Trang 8.
  17. ^ Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước ta (2004). Những phân phát hiện tại mới mẻ về khảo cổ học tập năm. Nhà Xuất bản: Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước ta. Trang 726.
  18. ^ Tức Trương Hống, Trương Hát.
  19. ^ Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  20. ^ Bản năng lượng điện tử Đại Việt sử ký toàn thư, trang 110.
  21. ^ Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc, Chuyện Trương Hống và Trương Hát.
  22. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội nước ta (2000). Lịch sử văn học tập nước ta, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội. Trang 192.
  23. ^ Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê mùi hương hoài niệm. Tập 6. Trang 61.
  24. ^ Nguyễn Sơn Phong. Cùng bàn luận thêm thắt về phong thái dịch bài xích "Nam Quốc Sơn Hà", Lao động. Truy cập ngày 27 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  25. ^ Nguyễn Thiếu Dũng. Bàn giấy lại cơ hội dịch bài xích thơ Nam quốc nện hà Lưu trữ 2016-09-17 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Non nước số 177 (tháng 6 năm 2012). Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  26. ^ a b c Đỗ Thành Dương, Bản dịch bài xích thơ 'Nam quốc nện hà' sở hữu cần 'mới'?, việt nam net, truy vấn ngày 29 mon một năm năm nhâm thìn.
  27. ^ Trương Phan Việt Thắng. Về phiên bản dịch bài xích thơ Nam quốc nện hà được tiến hành sách giáo khoa lớp 7, Chúng Ta. Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  28. ^ Hoàng Phương, Lan Hạ. Tranh cãi về phiên bản dịch mới mẻ bài xích thơ Nam quốc nện hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  29. ^ “Ý loài kiến của những người dân về phiên bản dịch của Trần Trọng Kim và phiên bản dịch của Lê Thước + Nam Trân”.
  30. ^ Hoàng Phương. Tổng công ty biên giải thích về phiên bản dịch thơ Nam quốc nện hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.
  31. ^ Bài thơ 'Nam quốc nện hà' sở hữu 35 dị phiên bản Lưu trữ 2016-05-29 bên trên Wayback Machine, Zing. Truy cập ngày 28 tháng tư năm năm nhâm thìn.